Pareto’nun Tuzakları

Karar almak genelde zor bir iştir. Bu işi kolaylaştırmak için çeşitli teknikler kullanırız; işte Pareto, verileri analiz ve tasnif ederek karar alma işini kolaylaştıran istatistiksel tekniklerden biridir.

Pareto kuralı, isim babası olan İtalyan iktisatçı Vilfredo Frederico Damaso Pareto (1848–1923) tarafından 1906 yılında ortaya konulmuştur. Pareto, ülkesi İtalya’da yaptığı gözlemler neticesinde şunu fark etmiştir; ülke nüfusunun %20’sinin geliri, toplam gelirin %80’nine sahiptir. Pareto’nun keşfi, azınlığın sebep olduğu yığılmalardır.

Pratik anlamda sebeplerin %20’si problemin %80’nine neden olur. Bu yaklaşım bize basit ve etkili bir şekilde problemleri analiz etme imkânı sunmaktadır. Genellikle yığılmaya neden olan sebeplerin ortaya konması için kullanılan bu yöntem, kimi zaman optimizasyon amacı ile de kullanılır.

Günlük hayatımızda çok sık ve farkında olmadan paretoyu kullanırız. Örneğin Evden çıkarken anahtarın yanımızda olmadığını fark ettik, anahtarı 20 farklı yere koyma ihtimalimiz olduğunu düşünelim. Aklımız hemen anahtarı bırakma ihtimalimizin en yüksek olduğu noktaları tespit ederek önce oralara bakmamızı sağlar ve muhtemelen birkaç yere baktktan sonra bıraktığımız noktada anahtarımızı bulabiliriz.

Başka bir örnek düşünelim, Büyük şehirlerimizde her gün çok farklı sebeplerle trafik kazaları yaşanmakta, büyük şehirlerimizin birinde yapılan araştırma neticesi trafik kazalarının sebepleri sırasıyla:

1

 

• Park esnasında,
• Kırmızı ışık ihlali,
• Aşırı hız,
• Hatalı sollama.

 

Bu sebeplere bakarak bizim park probleminden başlamamız en doğal durum gibi düşünüle bilir. Fakat kaza sayısının dışında Kazanın neden olduğu maddi hasar gibi bir istatistikle belirlendiğinde sıralama:

 

3

• Kırmızı ışık ihlali,
• Hatalı sollama,
• Aşırı hız,
• Park esnasında.

 

Ya da sebep olduğu yaralanma ile dizildiğinde:

• Aşırı hız,
• Hatalı sollama,
• Kırmızı ışık ihlali,
• Park esnasında.

Burada iki nokta dikkatimizi çekmeli birincisi; yoğunlaşmanın doğru tarifi ve seçilen azınlığın aynı yoğunlaşma içinde yer alması. Yukarıdaki örneklere bakacak olursak ilk sıralamada kaza sayısını azaltabiliriz ama ölüm, yaralanma ya da maddi hasarın azaltılmasına yönelik bir iyileştirme sağlayamaz. Aynı şekilde bu çözümü ülke geneline uygulayarak aynı sonuçları elde etmeyi beklememeliyiz. Bir örnekten alınan Pareto sonuçları asla genel bir kural olarak kabul edilemez. Her kitle için bu çalışmanın ayrı ayrı örneklemeler halinde yapılmasında büyük yarar vardır.

Son olarak iyi ve etkin bir karar verme yöntemi olarak kullanılan Pareto analizini hatalı kullanmak bizim yanlış kararlar vermemize neden olacaktır. Yanlış karar vermemek için ne istediğimizi biliyor olmamız gerekir. Tek başına kaza sayısını düşürmek bize veya ülke ekonomisine bir şey katmaz; fakat kazaların neden olduğu maddi kayıpları azaltmakta bir kazanç vardır. Ölüm ya da kazaları engellemek denildiğinde de bir kazançtan bahsetmek mümkündür.3

Problemin amaca uygun tanımlanmasının hemen ardından yapılması gereken; problemi oluşturan unsurları belirlemek ve problem üzerine etkisini tespit etmektir. Buradaki kritiğimiz %80’ni tanımlamamız durumunda kalanı bırakıp bu dilime giren sebeplerin yok edilmesi üzerinde çalışmaya başlayabiliriz.

Sigma Center

İlginizi Çekebilir

Altı Sigma Soruları ve Cevapları

Altı Sigma konusunun daha iyi kavranması için en çok merak edilen Altı Sigma Soruları ve Cevapları ‘na yer vermek istedik. Soru 1: Kültürel değişim olarak altı sigma kararında, Tepe yönetimin başarı

Yalın Altı Sigma Nedir, Fazları Nelerdir, Nasıl Bir Uygulamadır?

Yalın 6 Sigma Nedir, Fazları Nelerdir, Nasıl Bir Uygulamadır? Sorularını yazımızda ayrıntılı olarak inceledik. Yalın 6 Sigma Nedir? Altı Sigma, mevcut ve elde edilebilir her türlü veriyi bilimsel yaklaşımlar kullanarak iyileştirmeleri sistematik

6 Sigma Projesi Nasıl Belirlenmelidir ?

6 SİGMA PROJESİ NASIL BELİRLENMELİDİR? Modern yönetim dilimlerinin birçok aracı var ve hemen hepsi müşteri vurgusunu yapıyor. Günümüzde müşteri odaklı olmayan, müşterinin taleplerine göre esneklik sağlamayan firmalar büyük sıkıntılar çekiyorlar